Pelé

Pelé, właściwie Edson Arantes do Nascimento, był brazylijskim piłkarzem grającym na pozycji napastnika i jedną z największych postaci w historii futbolu. Urodził się 23 października 1940 roku w Três Corações, a zmarł 29 grudnia 2022 roku w São Paulo. Jako jedyny zawodnik w historii zdobył trzy tytuły mistrza świata z reprezentacją Brazylii – w 1958, 1962 i 1970 roku. Większość kariery klubowej spędził w Santos FC, a w latach 1975-1977 grał w New York Cosmos.

Kim jest Pelé – najważniejsze fakty

Pelé naprawdę nazywał się Edson Arantes do Nascimento. W rodzinie funkcjonował też domowy pseudonim Dico, a światowa ksywa Pelé pojawiła się w dzieciństwie i według najczęściej powtarzanej wersji wiązała się z przekręceniem nazwiska bramkarza Bilé. Urodził się 23 października 1940 roku w Três Corações, w stanie Minas Gerais w Brazylii. Mierzył 173 cm wzrostu. W Santosie FC zadebiutował 7 września 1956 roku i grał tam aż do końca brazylijskiego okresu kariery, a w 1975 roku przeniósł się do New York Cosmos, gdzie zakończył grę w 1977 roku. W reprezentacji Brazylii zdobył 3 mistrzostwa świata (1958, 1962, 1970) i strzelił w mundialach 12 goli. Według Guinness World Records w okresie od 7 września 1956 do 1 października 1977 roku zdobył 1279 goli w 1363 meczach. Po karierze pełnił funkcję ministra sportu Brazylii w latach 1995-1998, był ambasadorem ONZ ds. ekologii i ambasadorem dobrej woli UNESCO. Zmarł w São Paulo w wieku 82 lat.

Ile lat ma Pelé?

Pelé ma 85 lat. Urodził się 23 października 1940 roku w Três Corações.

Pelé wiek

Pelé ma 85 lat. Urodził się 23 października 1940 roku.

Najczęściej zadawane pytania o Pelégo

Jak naprawdę nazywał się Pelé?

Pelé naprawdę nazywał się Edson Arantes do Nascimento. Pseudonim Pelé pojawił się w dzieciństwie i według najczęściej powtarzanej wersji wiązał się z przekręceniem nazwiska bramkarza Bilé. W rodzinie używano też domowego pseudonimu Dico, a w świecie futbolu zaczęto go nazywać O Rei, czyli Król.

Czy Pelé żyje?

Pelé nie żyje. Zmarł 29 grudnia 2022 roku w São Paulo. Miał 82 lata. Jego śmierć była szeroko komentowana na całym świecie, a w Brazylii ogłoszono żałobę narodową.

Kiedy urodził się Pelé?

Pelé urodził się 23 października 1940 roku w Três Corações, w stanie Minas Gerais w Brazylii. Pochodził z rodziny związanej z futbolem – jego ojcem był João Ramos do Nascimento, znany piłkarsko jako Dondinho, a matką Celeste Arantes.

Skąd pochodzi Pelé?

Pelé pochodził z brazylijskiego miasta Três Corações w stanie Minas Gerais. Wychowywał się w skromnych warunkach, a jego pierwsze piłkarskie kroki związane były z lokalnymi zespołami i ulicznymi boiskami, dalekimi od wielkich stadionów.

Jaki znak zodiaku miał Pelé?

Pelé urodził się 23 października, więc jego znakiem zodiaku był Skorpion. To znak wodny rządzony przez Marsa i Plutona, kojarzony z determinacją, intuicją i zdolnością do wykonywania zadań pod presją.

Jaki wzrost miał Pelé?

Pelé mierzył 173 cm wzrostu. Część baz sportowych podawała nieco niższą wartość, około 170 cm, ale najczęściej przyjmowaną informacją biograficzną jest 1,73 m. Cechowała go bardzo zwarta, dynamiczna sylwetka i nisko położony środek ciężkości.

Ile waży Pelé?

Brak wiarygodnie potwierdzonej, oficjalnej wagi Pelégo z okresu kariery. Z archiwalnych zdjęć i materiałów wynika, że miał zwartą, umięśnioną sylwetkę napastnika z silnymi nogami i wyjątkową koordynacją, ale konkretne dane wagowe nie są podawane w oficjalnych źródłach.

Ile razy Pelé wygrał mistrzostwa świata?

Pelé wygrał mistrzostwa świata trzy razy – w 1958 roku w Szwecji, w 1962 roku w Chile i w 1970 roku w Meksyku. Jest jedynym piłkarzem w historii, który zdobył trzy tytuły mistrza świata jako zawodnik.

Ile goli strzelił Pelé?

Guinness World Records uznaje dorobek 1279 goli w 1363 meczach w okresie od 7 września 1956 do 1 października 1977 roku. Liczba ta obejmuje także mecze towarzyskie i specjalne występy. W oficjalnych statystykach klubowych i reprezentacyjnych liczby bywają niższe, dlatego przy Pelém zawsze trzeba zaznaczać, według jakiej metodologii liczy się bramki.

W jakich klubach grał Pelé?

Pelé grał w dwóch klubach. Najważniejszym z nich był Santos FC, w którym spędził lata 1956-1974 i zdobywał mistrzostwa stanowe, krajowe oraz Copa Libertadores w 1962 i 1963 roku. Pod koniec kariery, w latach 1975-1977, grał w New York Cosmos, gdzie pomógł spopularyzować piłkę nożną w Stanach Zjednoczonych.

Ile goli strzelił Pelé na mundialach?

Pelé zdobył 12 bramek w mistrzostwach świata. Strzelał między innymi gola Walii w ćwierćfinale 1958 roku, hat-tricka Francji w półfinale 1958 roku, dwa gole Szwecji w finale 1958 roku oraz pierwszego gola w finale 1970 roku z Włochami.

Z kim grał Pelé w reprezentacji Brazylii?

W reprezentacji Brazylii Pelé grał między innymi z Garrinchą, Jairzinho, Rivellino, Tostão, Gérsonem, Clodoaldo i Carlosem Alberto. Drużyna z mundialu 1970 roku z Pelém w składzie jest często wymieniana jako jedna z najlepszych reprezentacji w historii futbolu.

Kiedy Pelé zadebiutował w Santosie?

Pelé zadebiutował w pierwszej drużynie Santosu 7 września 1956 roku w meczu przeciwko Corinthians de Santo André. Santos wygrał wtedy 7:1, a 15-letni Pelé strzelił jednego z goli. Do klubu trafił dzięki Waldemarowi de Brito, byłemu reprezentantowi Brazylii.

Jaki numer nosił Pelé?

Pelé najmocniej kojarzony jest z numerem 10. Przed nim numer dziesięć nie miał jeszcze takiego prestiżu i symboliki, jaką zyskał później w futbolu, a Pelé przyczynił się do tego, że dziesiątka stała się synonimem rozgrywającego o najwyższych umiejętnościach.

Czy Pelé grał w New York Cosmos?

Tak. Pelé grał w New York Cosmos w latach 1975-1977. W tym czasie przyciągnął ogromną uwagę mediów i kibiców do North American Soccer League, wygrał mistrzostwo NASL w 1977 roku i w każdym z trzech sezonów był wybierany do pierwszej drużyny gwiazd ligi.

Kiedy Pelé zakończył karierę?

Pelé zakończył karierę 1 października 1977 roku w meczu pokazowym między New York Cosmos i Santosem. Pierwszą połowę zagrał w barwach Cosmosu, drugą w koszulce Santosu. Strzelił wtedy gola z rzutu wolnego, który uznaje się za ostatnie trafienie w jego karierze. Na stadionie byli między innymi Muhammad Ali i Bobby Moore.

Czy Pelé miał żonę i dzieci?

Pelé był trzykrotnie żonaty. W 1966 roku poślubił Rosemeri dos Reis Cholbi, w 1994 roku Assírię Lemos Seixas, a w 2016 roku Marcię Aoki. W wiarygodnych biografiach podaje się, że miał siedmioro dzieci, w tym Kely Cristinę, Jennifer, Edsona oraz bliźnięta Joshuę i Celeste.

Czy Pelé był ministrem sportu?

Tak. Pelé pełnił funkcję ministra sportu Brazylii w latach 1995-1998 w rządzie prezydenta Fernando Henrique Cardoso. W tym okresie kojarzono go między innymi z ustawą znaną jako Lei Pelé, dotyczącą zmian w brazylijskim futbolu.

Czy Pelé zagrał w filmie?

Tak. Pelé zagrał w filmie „Ucieczka do zwycięstwa” z 1981 roku, w którym wystąpili obok niego między innymi Sylvester Stallone, Michael Caine i Bobby Moore. Był też bohaterem dokumentów biograficznych i książek poświęconych historii futbolu.

Kim jest Pelé?

Pelé, właściwie Edson Arantes do Nascimento, był brazylijskim piłkarzem grającym na pozycji napastnika i jedną z największych postaci w historii futbolu. Urodził się 23 października 1940 roku w Três Corações, a zmarł 29 grudnia 2022 roku w São Paulo. Jako jedyny zawodnik w historii zdobył trzy mistrzostwa świata – w 1958, 1962 i 1970 roku.

Pochodzenie, rodzina i dzieciństwo Pelégo

Edson Arantes do Nascimento przyszedł na świat 23 października 1940 roku w Três Corações, w stanie Minas Gerais w Brazylii. Jego ojcem był João Ramos do Nascimento, znany piłkarsko jako Dondinho, a matką Celeste Arantes. W rodzinie funkcjonował domowy pseudonim Dico, a światowa ksywa Pelé pojawiła się dopiero w dzieciństwie. Według najczęściej powtarzanej wersji miała związek z przekręceniem nazwiska bramkarza Bilé, którego młody Edson lubił oglądać. Sam Pelé w autobiografii podkreślał, że nie znał dokładnego znaczenia swojego pseudonimu i przez długi czas nie traktował go jako czegoś szczególnie doniosłego.

Pelé pochodził z rodziny, w której piłka nożna nie była abstrakcją, ale codziennością. Jego ojciec grał w futbol, choć nie zrobił takiej kariery jak syn. To ważny detal, bo Edson od początku dorastał w atmosferze, w której gra była czymś więcej niż zabawą na podwórku. Jednocześnie nie była to droga łatwa ani luksusowa. W biografiach często podkreśla się skromne warunki, w jakich się wychowywał, oraz fakt, że zanim trafił do wielkiego futbolu, grał w lokalnych zespołach i uczył się piłki na boiskach, które były dalekie od wielkich stadionów. Jego znakiem zodiaku był Skorpion.

Wzrost, sylwetka i piłkarski styl

Pelé mierzył 173 cm wzrostu, choć część baz sportowych podawała nieco niższą wartość, około 170 cm. Najczęściej przyjmowaną informacją biograficzną jest 1,73 m. Brak wiarygodnie potwierdzonej, oficjalnej wagi z okresu kariery, dlatego nie jest podawana jako fakt. Na zdjęciach i materiałach archiwalnych widać natomiast zawodnika o bardzo zwartej, dynamicznej sylwetce, z nisko położonym środkiem ciężkości, mocnymi nogami i wyjątkową koordynacją. Miał ciemne oczy i czarne włosy, a jego znakiem rozpoznawczym na boisku była nie tylko technika, ale też ekspresja gry – szybki start, balans ciała, strzał obiema nogami i umiejętność odnajdywania się między obrońcami.

To właśnie połączenie fizyczności i techniki sprawiało, że Pelé nie był typowym napastnikiem czekającym wyłącznie na podanie. Potrafił kończyć akcje, kreować sytuacje, dryblować, asystować i grać bardzo widowiskowo. W opisach jego stylu często wraca określenie kompletności – Edson Arantes do Nascimento był strzelcem, ale też zawodnikiem, który widział więcej niż inni i umiał zagrać tak, aby cała akcja nabrała rytmu. To dlatego nawet bez współczesnej infrastruktury medialnej zdołał stać się postacią rozpoznawaną na całym świecie.

Początki kariery i transfer do Santosu

Prawdziwy przełom w życiu Pelégo nastąpił w połowie lat 50., kiedy trafił do Santosu FC. Ważną rolę odegrał Waldemar de Brito, były reprezentant Brazylii, który dostrzegł talent młodego chłopaka i zabrał go na testy do Santosu. Według wielu relacji de Brito miał powiedzieć działaczom klubu, że piętnastolatek będzie kiedyś największym piłkarzem świata. Brzmiało to jak odważna przepowiednia, ale bardzo szybko zaczęło wyglądać na trafną diagnozę. Pelé podpisał profesjonalny kontrakt z Santosem w 1956 roku.

Debiut w seniorskim zespole zaliczył 7 września 1956 roku w meczu przeciwko Corinthians de Santo André. Santos wygrał 7:1, a Pelé strzelił jednego z goli, mając zaledwie 15 lat. Już w następnym sezonie stał się ważnym zawodnikiem pierwszej drużyny. W wieku 16 lat został najlepszym strzelcem Campeonato Paulista, a w 1958 roku pomógł Santosowi zdobyć mistrzostwo stanu São Paulo. Dla brazylijskiej piłki był to moment symboliczny – oto pojawił się nastolatek, który nie tylko dobrze rokował, ale od razu dawał liczby i wpływał na wyniki.

Reprezentacja Brazylii i mundial 1958

Pelé zadebiutował w reprezentacji Brazylii 7 lipca 1957 roku w meczu z Argentyną. Miał 16 lat i już w tym spotkaniu zdobył bramkę, stając się najmłodszym strzelcem w historii brazylijskiej kadry. Rok później pojechał na mistrzostwa świata do Szwecji. To właśnie Mundial 1958 uczynił go postacią światowego formatu. Początkowo nie było pewne, czy młody zawodnik dostanie dużą rolę, ale kiedy wszedł do gry, szybko stał się jednym z bohaterów turnieju. Strzelił gola Walii w ćwierćfinale, hat-tricka Francji w półfinale i dwa gole Szwecji w finale wygranym przez Brazylię 5:2.

To było jedno z najbardziej spektakularnych wejść nastolatka do wielkiej piłki. Pelé miał 17 lat, a już grał tak, jakby mundialowa scena była dla niego naturalnym środowiskiem. Po tym turnieju zaczęto mówić o nim O Rei, czyli Król. W Brazylii stał się symbolem nowej siły futbolu – radosnego, technicznego, ofensywnego, opartego na odwadze i fantazji. Po 1958 roku brazylijski rząd ogłosił go narodowym skarbem, co miało utrudnić europejskim klubom jego wyjazd z kraju.

Santos FC i sukcesy lat 60.

Choć Pelé jest kojarzony z reprezentacją Brazylii, jego codziennym klubowym domem przez większość kariery był Santos FC. W barwach tego zespołu zdobywał mistrzostwa stanowe, krajowe i międzynarodowe. Największy okres świetności Santosu przypadł na lata 60., kiedy klub z Pelém w składzie wygrał między innymi Copa Libertadores w 1962 i 1963 roku oraz Puchar Interkontynentalny. W 1962 roku Santos pokonał Benficę, a Edson Arantes do Nascimento rozegrał jeden z tych meczów, które później przywoływano jako dowód jego absolutnej wyjątkowości.

Santos nie był tylko klubem, w którym Pelé zdobywał trofea. Był również zespołem, z którym podróżował po świecie, rozgrywał mecze pokazowe i promował brazylijski futbol. W tamtych czasach globalizacja piłki wyglądała zupełnie inaczej niż dziś – nie było mediów społecznościowych, transmisji z każdego meczu i ciągłego obiegu klipów. Dlatego występy Santosu poza Brazylią miały ogromne znaczenie. Kibice w różnych częściach świata mogli zobaczyć Pelégo na żywo, a jego legenda rosła nie tylko dzięki statystykom, ale też dzięki opowieściom ludzi, którzy widzieli go na boisku.

Trzy mistrzostwa świata – 1958, 1962, 1970

Największy argument w biografii Pelégo jest prosty: jako jedyny piłkarz w historii zdobył trzy tytuły mistrza świata. Wygrał mundial w 1958, 1962 i 1970 roku. W 1962 roku w Chile rozpoczął turniej jako gwiazda, ale uraz uda sprawił, że nie mógł odegrać tak dużej roli jak cztery lata wcześniej. Brazylia mimo tego obroniła tytuł. Mundial 1966 roku w Anglii był dla niego i dla całej reprezentacji znacznie trudniejszy, a Brazylia odpadła już w pierwszej rundzie.

Powrót na szczyt nastąpił w 1970 roku w Meksyku. Reprezentacja Brazylii z 1970 roku jest często wymieniana jako jedna z najlepszych drużyn w historii futbolu. Pelé grał wtedy z takimi zawodnikami jak Jairzinho, Rivellino, Tostão, Gérson, Clodoaldo i Carlos Alberto. To była drużyna pełna piłkarzy kreatywnych, technicznych i odważnych. W finale z Włochami Brazylia wygrała 4:1, Pelé strzelił pierwszego gola, a później odegrał ważną rolę przy słynnym trafieniu Carlosa Alberto. Łącznie Pelé zdobył 12 bramek w mistrzostwach świata w 14 meczach mundialowych.

Gole, rekordy i tysięczne trafienie

Jednym z najczęściej zadawanych pytań o Pelégo jest: ile goli strzelił? Odpowiedź zależy od metodologii, bo w jego epoce do dorobku często wliczano także mecze towarzyskie, tournée klubowe i spotkania pokazowe. Guinness World Records uznaje wynik 1279 goli w 1363 meczach w okresie od 7 września 1956 do 1 października 1977 roku. Ten rekord jest jednym z najbardziej znanych elementów jego legendy, choć historycy futbolu często rozróżniają gole oficjalne i wszystkie bramki liczone łącznie z meczami towarzyskimi.

Szczególne miejsce w tej opowieści zajmuje tysięczny gol Pelégo. Według tradycyjnej wersji padł 19 listopada 1969 roku na Maracanã, w meczu Santosu z Vasco da Gama, po rzucie karnym. To wydarzenie miało wymiar niemal narodowego święta. Jednocześnie współczesne analizy pokazują, jak trudno jednoznacznie porządkować statystyki piłki z tamtej epoki. Nie zmienia to jednak głównego faktu: Edson Arantes do Nascimento był jednym z najbardziej bramkostrzelnych i najbardziej wpływowych piłkarzy XX wieku.

New York Cosmos i popularyzacja piłki w USA

Po latach dominacji w Santosie Pelé przeniósł się do New York Cosmos. Dla amerykańskiej piłki był to transfer o ogromnym znaczeniu. W 1975 roku pojawienie się Pelégo w North American Soccer League przyciągnęło uwagę mediów i kibiców, którzy wcześniej często traktowali soccer jako sport niszowy. Pelé wywołał duży wzrost zainteresowania piłką w USA, grał w Cosmosie przez trzy sezony, wygrał mistrzostwo NASL w 1977 roku i w każdym z trzech sezonów był wybierany do pierwszej drużyny gwiazd ligi.

Pożegnanie z boiskiem odbyło się 1 października 1977 roku w meczu pokazowym między Cosmosem i Santosem. Symbolika była wyjątkowa – pierwszą połowę zagrał w barwach Cosmosu, drugą w koszulce Santosu. Na stadionie byli między innymi Muhammad Ali i Bobby Moore. Pelé strzelił wtedy gola z rzutu wolnego, który uznaje się za ostatnie trafienie w jego karierze. Występ w Stanach Zjednoczonych nie był ekstrawagancją na zakończenie kariery, ale realną pracą u podstaw nad popularyzacją futbolu w kraju, w którym dziś NASL ustąpił miejsca Major League Soccer.

Działalność po zakończeniu kariery

Po zakończeniu gry Pelé pozostał jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy futbolu. Był ambasadorem piłki, pojawiał się przy wielkich wydarzeniach sportowych, brał udział w projektach medialnych i charytatywnych. W 1992 roku został ambasadorem ONZ ds. ekologii i środowiska, a w 1994 roku ambasadorem dobrej woli UNESCO. W latach 1995-1998 pełnił funkcję ministra sportu Brazylii w rządzie prezydenta Fernando Henrique Cardoso. W tym okresie kojarzono go między innymi z ustawą znaną jako Lei Pelé, dotyczącą zmian w brazylijskim futbolu.

Pelé pojawiał się także w filmach i dokumentach. Zagrał w filmie „Ucieczka do zwycięstwa” z 1981 roku, gdzie obok niego wystąpili między innymi Sylvester Stallone, Michael Caine i Bobby Moore. Był też bohaterem dokumentów biograficznych, książek i produkcji poświęconych historii futbolu. Jego znaczenie wykraczało daleko poza statystyki – stał się marką, symbolem Brazylii, ikoną koszulki z numerem 10 i jednym z ludzi, którzy pomogli nadać piłce status globalnego języka.

Życie prywatne

Pelé był trzykrotnie żonaty. W 1966 roku poślubił Rosemeri dos Reis Cholbi, z którą miał troje dzieci: Kely Cristinę, Jennifer i Edsona. Małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1982 roku. W 1994 roku ożenił się z Assírią Lemos Seixas, psycholożką i piosenkarką gospel; para miała bliźnięta, Joshuę i Celeste. To małżeństwo zakończyło się rozwodem w 2008 roku. W 2016 roku Pelé poślubił Marcię Aoki, brazylijską przedsiębiorczynię japońskiego pochodzenia. W wiarygodnych biografiach podaje się, że miał siedmioro dzieci.

Pelé przez całe życie chronił rodzinną prywatność, choć w przestrzeni publicznej pojawiał się przy okazji wydarzeń charytatywnych, sportowych i medialnych. Z biegiem lat jego nazwisko stało się elementem brazylijskiego dziedzictwa kulturowego, a samo określenie O Rei funkcjonowało w mediach częściej niż jego imię. W ostatnich latach życia mierzył się z problemami zdrowotnymi, które relacjonowano w globalnych mediach. Mimo to do końca pozostał jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy światowego sportu.

Pelé dziś

Pelé zmarł 29 grudnia 2022 roku w São Paulo w wieku 82 lat. Jego śmierć była szeroko komentowana na całym świecie, ale nie zakończyła obecności jego nazwiska w przestrzeni publicznej. Nadal działają oficjalne profile poświęcone jego spuściźnie, funkcjonuje muzeum Pelégo w Santosie, a jego marka jest rozwijana jako dziedzictwo sportowe i kulturowe. W 2025 roku media informowały, że prawa do marki Pelé zostały przejęte przez NR Sports, firmę związaną z rodziną Neymara, co pokazuje, że jego nazwisko nadal ma znaczenie w świecie sportu, marketingu i kultury futbolowej.

Dla pokoleń kibiców na całym świecie Pelé pozostaje przede wszystkim człowiekiem, który zdobył trzy mistrzostwa świata, strzelił tysięczny gol na Maracanã i przemienił numer 10 w symbol najwyższej piłkarskiej klasy. Droga z Três Corações, przez Santos, mundiale w Szwecji, Chile i Meksyku, aż po New York Cosmos i działalność polityczną oraz dyplomatyczną, składa się na jedną z najpełniejszych biografii w historii sportu. Edson Arantes do Nascimento był nie tylko piłkarzem, ale też zjawiskiem kulturowym, dzięki któremu futbol stał się językiem zrozumiałym w każdym zakątku świata.