Mateusz Socha – Zróbmy coś szalonego

„Zróbmy coś szalonego!” to jeden z wczesnych solowych programów Mateusza Sochy, nagrany w 2018 roku i trwający około sześćdziesięciu minut. Punkt wyjścia jest metakomedyjny: Socha wchodzi na scenę z nagraniem audio dokumentującym jego niemoc twórczą i absurdalne pomysły na program — trzy smoki, nawiązania do „Gry o Tron”, hasło kolegi „po prostu zrób coś szalonego” jako tymczasowe panaceum na pustkę. Tytuł nie jest więc tylko etykietką — jest kontraktem zawartym z widownią: ta godzina będzie rejestrem zdarzeń, w których szaleństwo pojawiło się w miejscach, gdzie nie powinno.

Program zbudowany jest z kilku bloków tematycznych połączonych trzema running gagami. Pierwsza oś to Żagań i dom rodzinny — sześć osób na pięćdziesięciu metrach, kąpiel w kolejce, symulowane utonięcie w wannie i brutalny komentarz dziadka. Druga oś to codzienne interakcje z obcymi: kelnerka w burgerowni wymuszająca menu za dwieście złotych, kierowca Ubera spowiadający się z rozwodu, partnerka anglistki licytująca się na traumy podczas kursu językowego. Trzecia oś — relacje damsko-męskie — kulminuje w dwóch bitach: inscenizacji „Titanica” w plastikowej misce i nocnych telefonach do Patryka z parodią Liama Neesona. Spajają te wątki trzy elementy powracające: tytułowe hasło „zróbmy coś szalonego” jako synonim błędu decyzyjnego, motyw wody jako nośnika fizycznego dyskomfortu i reakcja „ojojoj” jako polska technika omijania cudzej tragedii szerokim łukiem.

„Zróbmy coś szalonego!” jest programem, w którym Socha wyraźnie wie, czym chce być jako komik, ale nie do końca jeszcze wie, jak to uszczelnić na poziomie dramaturgii. Fizyczność, onomatopeje, tempo mówienia zestawiane z nagłymi pauzami — to wszystko jest tu obecne i działa. Socha w 2018 roku to już komik, który nie opowiada żartów, lecz gra postaci w czasie rzeczywistym, a jego zdolności mimetyczne — imitacja kierowcy, głos Liama Neesona, odgrywanie tonącego w wannie — pozwalają mu budować obrazy wyraźniejsze niż większość polskich kolegów po fachu operujących samym słowem. Materiał ma ciało i rytm, nie tylko tekst.

Siłą programu jest to, że Socha jako pierwszy w polskim stand-upie systematycznie używa onomatopei jako rytmicznego spoiwa między sekwencjami — „papa papa” od kroków, dźwięk silnika, uderzenia — co nadaje narracji kinową gęstość i pozwala mu na utrzymanie tempa bez tracenia czytelności akcji. Mechanizm „ojojoj” to z kolei obserwacja, która broni się jako diagnoza, nie tylko jako żart: polska technika odnotowywania cudzej tragedii bez żadnego emocjonalnego zaangażowania działa tu zarówno jako narzędzie komiczne, jak i komentarz społeczny. Crowdwork z Krzyszkiem — wciąganie widza w rolę martwego dziecka w hipotentycznym scenariuszu imprezowym — to moment, w którym Socha pokazuje, że potrafi improwizować w obrębie gotowej struktury, nie tracąc dramaturgicznego kierunku.

Problemem „Zróbmy coś szalonego!” jest jednak to, że program chce być jednocześnie anarchiczny i precyzyjny, i nie zawsze mu się to udaje. Otwarcie jest zbyt rozciągnięte, a kilka bloków — szczególnie segment o kursie angielskiego i blok o psychologii kobiet — gubi tempo właśnie wtedy, gdy program nabiera rozpędu. Callbacki działają, motyw wody spaja wieczór kompozycyjnie, ale finał z Liam Neesonem rozładowuje napięcie zamiast je kumulować. Widać program, który ma fundament pod coś mocniejszego, i widać komika, który tego fundament niedługo zbuduje.