Mateusz Socha – Panie Mateuszu

„Panie Mateuszu” to szósty solowy program Mateusza Sochy, nagrany w Zabrzu. Wchodzi na scenę z Braunem i gaśnicą — bez rozgrzewki, bez kontraktu wstępnego, prosto w najgorętszy temat ostatnich tygodni — i w ciągu dwóch minut zamienia incydent sejmowy w precyzyjną obserwację o człowieku, który nie do końca wiedział, jak działa gaśnica. To najostrzejsze topicalne otwarcie w całym dorobku. Reszta wieczoru jest równie bezlitosna wobec własnej biografii: Socha rozlicza się z budową domu, ojcostwem, zastojami mlecznymi, usunięciem tarczycy i — w kulminacyjnym podwójnym bloku kończącym wieczór — operacją obrzezania.

Program ma trzy główne osie narracyjne: ojcostwo i pierwsze miesiące z córką (poród przez cesarkę, kangurowanie, karmienie piersią, zastój, teściowa jako alibi do wina), budowa domu (deweloper i styropian za 1000%, negocjacje schodowe z ojcem jako mentorem), oraz zdrowie (tarczyca, diagnoza raka-lamusa, pytanie do całej rodziny na co właściwie umarł dziadek, i finałowe obrzezanie z doktorem szyącym przy „Last Christmas” i asystentką Sylwią). Spaja te wątki jeden callback klamrowy: teściowa mówiąca „czy mam za ciebie to zrobić?” — pojawia się przy winie w środku programu i wraca dokładnie tymi samymi słowami w ostatnim zdaniu wieczoru, kiedy żona ma ssać opatrunek po zabiegu. To najlepiej zaplanowane zamknięcie programu w całym dorobku Sochy.

„Panie Mateuszu” to program, w którym Socha po raz pierwszy przez cały wieczór brzmi jak ktoś, kto nie odgrywa persony — który po prostu opowiada o własnym roku z taką precyzją warsztatu, że granica między autobiografią a komiką przestaje być widoczna. Poprzednie programy miały wyraźne bloki osobiste i wyraźne bloki obserwacyjne; tutaj każdy bit jest osobisty i każdy jest precyzyjnie skonstruowany jednocześnie. Optyczka z krzywymi okularami, pracownik budowlany srający z gazetą pod kiblem, pani Krysia z kijem w przedszkolu i urolog rzucający płachtę na penisa z dziurą „jak do wyciągania zająca z kapelusza” — to nie są ogólne obserwacje, to konkretne postaci z konkretnych sytuacji, a Socha odgrywa każdą z nich z innym głosem, inną gestyką i innym rytmem mówienia.

Najsilniejszą sekwencją programu jest podwójny blok tarczyca–obrzezanie zamykający wieczór. Każdy z tych bitów mógłby być osobnym, kompletnym programem: tarczyca buduje napięcie przez diagnozę, przepytywanie rodziny (na co właściwie umarł dziadek — rak? gruźlica? zawał? babcia: „dziadek nie żyje?!”) i operację z lekarzem żartującym, że jest „całkowicie zdrowy”. Obrzezanie przynosi Sylwię trzymającą cierpliwie przez cały zabieg, „Last Christmas” jako playlistę chirurgiczną, prąd jako metodę łączenia tkanek i pracownika opowiadającego historię o pacjencie, który wsadził penisa do cieplej jeszcze sztucznej pochwy z piekarnika. Oba bloki działają z jednakową siłą jako komedia i jako portret człowieka, który przez cały rok coś tracił i coraz mniej się tym przejmował.

Jedyną poważną słabością programu jest blok schodowy w środku wieczoru. Negocjacje z firmą schodową — żarty o tym, czy w upał też zrobi schody, czy sprzedają drabiny — to jedyny fragment wieczoru, w którym Socha gra na zbyt ogólnym materiale i wyraźnie nie ma gdzie pójść z setupem. Na tle tarczycy i obrzezania ten blok nie tylko wypada blado — on sprawia, że widz niecierpliwie czeka na powrót do właściwej historii.