Kazimierz Deyna

Kazimierz Deyna, pseudonim „Kaka”, był jednym z najwybitniejszych piłkarzy w historii polskiego futbolu. Urodził się 23 października 1947 roku w Starogardzie Gdańskim, zmarł 1 września 1989 roku w San Diego. Był legendą Legii Warszawa, kapitanem reprezentacji Polski, mistrzem olimpijskim z 1972 roku, medalistą mundialu 1974 i trzecim piłkarzem Europy w plebiscycie Złotej Piłki 1974.

Kim jest Kazimierz Deyna – najważniejsze fakty

Kazimierz Deyna urodził się 23 października 1947 roku w Starogardzie Gdańskim. Jego znak zodiaku to Skorpion. Pochodził z robotniczej, wielodzietnej rodziny Franciszka i Jadwigi Sprengel. Mierzył 180 cm wzrostu i ważył 77 kg. Kariera klubowa: Włókniarz Starogard Gdański (1958-1966), ŁKS Łódź (1966), Legia Warszawa (1966-1978), Manchester City (od 1978), San Diego Sockers (1981-1988). W Legii rozegrał 304 mecze ligowe i strzelił 94 bramki, łącznie we wszystkich rozgrywkach – 388 występów i 141 goli. W reprezentacji Polski rozegrał 97 oficjalnych meczów i zdobył 41 bramek. Był kapitanem kadry w latach 1973-1978. Mistrz olimpijski Monachium 1972 (król strzelców, 9 goli), srebrny medalista olimpijski Montrealu 1976, brązowy medalista mistrzostw świata 1974. W 1974 roku zajął 3. miejsce w plebiscycie Złotej Piłki za Johanem Cruyffem i Franzem Beckenbauerem. Zmarł 1 września 1989 roku w wypadku samochodowym pod San Diego. W 2012 roku jego prochy sprowadzono do Polski i pochowano na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Najczęściej zadawane pytania o Kazimierza Deynę

Kiedy urodził się Kazimierz Deyna?

Kazimierz Deyna urodził się 23 października 1947 roku w Starogardzie Gdańskim.

Kiedy zmarł Kazimierz Deyna?

Kazimierz Deyna zmarł 1 września 1989 roku w San Diego w Stanach Zjednoczonych, w wyniku wypadku samochodowego na autostradzie Interstate 15.

Jakiego znaku zodiaku był Kazimierz Deyna?

Kazimierz Deyna urodził się 23 października, więc jego znakiem zodiaku był Skorpion.

Skąd pochodził Kazimierz Deyna?

Kazimierz Deyna pochodził ze Starogardu Gdańskiego. Tam się urodził, tam zaczynał karierę piłkarską we Włókniarzu Starogard Gdański i tam ukończył Zasadniczą Szkołę Zawodową przy Zakładach Obuwniczych.

Ile wzrostu miał Kazimierz Deyna?

Polski Komitet Olimpijski podaje, że Kazimierz Deyna miał 180 cm wzrostu.

Ile ważył Kazimierz Deyna?

Polski Komitet Olimpijski podaje, że Kazimierz Deyna ważył 77 kg.

W jakich klubach grał Kazimierz Deyna?

Kazimierz Deyna grał między innymi we Włókniarzu Starogard Gdański, ŁKS-ie Łódź, Legii Warszawa, Manchesterze City oraz San Diego Sockers. Najważniejszym klubem w jego karierze była Legia Warszawa.

Ile meczów zagrał Kazimierz Deyna w reprezentacji Polski?

Najczęściej podawany współczesny bilans Kazimierza Deyny to 97 oficjalnych meczów i 41 goli w reprezentacji Polski. PKOl podaje także szerszy zapis 103 spotkań, obejmujący mecze dodatkowe.

Jakie sukcesy odniósł Kazimierz Deyna?

Kazimierz Deyna zdobył złoty medal olimpijski w 1972 roku, srebrny medal olimpijski w 1976 roku, 3. miejsce na mistrzostwach świata 1974, dwa mistrzostwa Polski z Legią Warszawa, Puchar Polski w 1973 roku oraz 3. miejsce w plebiscycie Złotej Piłki 1974.

Czy Kazimierz Deyna był kapitanem reprezentacji?

Tak. Kazimierz Deyna był kapitanem reprezentacji Polski w latach 1973-1978.

Dlaczego Kazimierz Deyna jest nazywany „Kaka”?

„Kaka” był pseudonimem piłkarskim Kazimierza Deyny. Pojawia się w biogramach PKOl i Centrum Deyny jako jedna z najbardziej rozpoznawalnych ksywek związanych z legendarnym pomocnikiem.

Ile goli strzelił Deyna na igrzyskach 1972?

Na igrzyskach olimpijskich w Monachium w 1972 roku Kazimierz Deyna został królem strzelców turnieju z 9 bramkami. W finale z Węgrami strzelił obie bramki dla Polski, która wygrała 2:1.

Kto wyprzedził Deynę w plebiscycie Złotej Piłki 1974?

W plebiscycie Złotej Piłki 1974 Kazimierz Deyna zajął 3. miejsce. Wyprzedzili go tylko Johan Cruyff i Franz Beckenbauer. Deyna był pierwszym Polakiem na podium tego plebiscytu.

Czy Kazimierz Deyna miał żonę i dzieci?

Tak. Żoną Kazimierza Deyny była Mariola Deyna, z domu Polasik. Para wzięła ślub w 1970 roku, a w 1973 roku urodził się ich syn Norbert Kazimierz Sebastian.

Gdzie jest pochowany Kazimierz Deyna?

Po śmierci Kazimierz Deyna został pochowany w San Diego, ale w 2012 roku jego prochy sprowadzono do Polski i złożono na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Kim był Kazimierz Deyna?

Kazimierz Deyna to legendarny polski piłkarz, ofensywny pomocnik, urodzony 23 października 1947 roku w Starogardzie Gdańskim, zmarły 1 września 1989 roku w San Diego. Kapitan złotej generacji reprezentacji Polski lat 70., mistrz olimpijski 1972, brązowy medalista mistrzostw świata 1974, trzeci piłkarz Europy w plebiscycie Złotej Piłki 1974.

Dane podstawowe i pochodzenie Kazimierza Deyny

Kazimierz Deyna urodził się 23 października 1947 roku w Starogardzie Gdańskim. Jego znak zodiaku to Skorpion. Polski Komitet Olimpijski podaje, że pochodził z robotniczej, wielodzietnej rodziny Franciszka i Jadwigi Sprengel. Ojciec pracował fizycznie w mleczarni, a dom Deynów był liczny – Kazimierz wychowywał się w rodzinie, w której było dziesięcioro dzieci.

To ważny początek tej biografii, bo przyszły „generał środka pola” nie wyrastał w luksusie ani w gotowym systemie wielkiego futbolu, lecz w zwyczajnym pomorskim mieście, gdzie talent musiał najpierw zostać zauważony na lokalnym boisku.

Deyna ukończył miejscową Zasadniczą Szkołę Zawodową przy Zakładach Obuwniczych, zdobywając zawód elektryka. Sportem interesował się od dzieciństwa i nie ograniczał się wyłącznie do piłki nożnej. Uprawiał tenis stołowy, piłkę ręczną, lekkoatletykę, w tym skok wzwyż, ale najwięcej talentu pokazywał na boisku. Już jako trampkarz szkolił się pod okiem Henryka Piotrowskiego, a w wieku 16 lat występował w reprezentacyjnej drużynie juniorów Okręgu Gdańskiego.

Wygląd, wzrost i charakterystyczny wizerunek Kazimierza Deyny

Kazimierz Deyna miał warunki fizyczne bardzo dobre dla ofensywnego pomocnika. Polski Komitet Olimpijski podaje, że mierzył 180 cm i ważył 77 kg. Nie był zawodnikiem potężnym, ale miał sylwetkę idealną do swojej roli: dość wysoki, smukły, techniczny, sprawny i bardzo elegancki w ruchu. W czasach gry był rozpoznawalny po ciemnych włosach, bokobrodach charakterystycznych dla lat 70. i spokojnym, skupionym spojrzeniu.

Wizerunkowo Deyna był przeciwieństwem piłkarza grającego wyłącznie siłą. Na zdjęciach i nagraniach widać zawodnika, który wyglądał raczej jak boiskowy strateg niż sprinter czy twardy obrońca. Miał sposób poruszania się, który kibice do dziś opisują jako elegancki i trochę „leniwy”, choć w rzeczywistości było w nim dużo kontroli, opanowania i umiejętności zwalniania oraz przyspieszania gry. To właśnie dlatego tak często nazywano go „generałem” reprezentacji Polski lat 70.

Początki kariery Kazimierza Deyny

Kazimierz Deyna zaczynał piłkarską drogę we Włókniarzu Starogard Gdański, gdzie grał w latach 1958-1966. Bardzo szybko wyróżniał się techniką i boiskową inteligencją, dlatego zainteresowały się nim silniejsze kluby. W 1966 roku trafił do ŁKS-u Łódź, ale rozegrał tam tylko jeden ligowy mecz. Ten epizod był krótki, bo młodym piłkarzem szybko zainteresowała się Legia Warszawa, klub wojskowy, który w realiach tamtych lat miał szczególną siłę przy pozyskiwaniu zawodników.

Przejście do Legii okazało się najważniejszym klubowym momentem w jego życiu. W Warszawie Deyna trafił do środowiska, w którym mógł rozwinąć swój talent na najwyższym krajowym poziomie. Nie był od razu pomnikową legendą, ale z sezonu na sezon stawał się coraz ważniejszy.

Legia Warszawa – najważniejszy klub w karierze Kazimierza Deyny

Największą część kariery klubowej Deyna spędził w Legii Warszawa. Polski Komitet Olimpijski podaje, że w 13 ligowych sezonach rozegrał dla Legii 304 mecze w lidze i zdobył 94 bramki. Legia.net, licząc wszystkie rozgrywki, podaje 388 występów i 141 goli w barwach klubu. Te liczby świetnie pokazują skalę jego znaczenia – nie był tylko rozgrywającym, który „ładnie podawał”, ale zawodnikiem regularnie wpływającym na wynik.

Z Legią zdobył mistrzostwo Polski w 1969 i 1970 roku oraz Puchar Polski w 1973 roku. Występował także w europejskich pucharach, gdzie klub ze stolicy potrafił rywalizować z mocnymi przeciwnikami. Deyna był jednym z piłkarzy, którzy nadawali Legii prestiż i styl. Na stadionie przy Łazienkowskiej miał tysiące wielbicieli, a jego numer 10 z czasem stał się w klubie symbolem tak mocnym, że Legia wycofała go z użycia.

Deyna nie był typowym ofensywnym pomocnikiem w dzisiejszym rozumieniu, ale kimś bliższym reżyserowi gry. Miał świetne uderzenie, kapitalne podanie i niezwykłą umiejętność zdobywania bramek z rzutów wolnych, rzutów rożnych oraz strzałów z dystansu. Jego słynne „rogale” stały się częścią piłkarskiej mitologii.

Reprezentacja Polski – kapitan złotej generacji

W reprezentacji Polski Deyna zadebiutował 24 kwietnia 1968 roku w meczu z Turcją, wygranym przez Polskę 8:0. Łączy Nas Piłka podaje, że rozegrał 97 meczów w kadrze i zdobył 41 bramek. Polski Komitet Olimpijski pokazuje szerszy zapis 103 spotkań, obejmujący 97 występów oficjalnych oraz 6 dodatkowych.

Od 1973 do 1978 roku był kapitanem reprezentacji Polski. To nie była rola symboliczna. Deyna naprawdę kierował drużyną na boisku. W zespole Kazimierza Górskiego grali obok niego Jan Tomaszewski, Grzegorz Lato, Andrzej Szarmach, Robert Gadocha, Henryk Kasperczak, Władysław Żmuda i Jerzy Gorgoń, ale to Deyna był mózgiem środka pola.

Igrzyska olimpijskie 1972 – złoto i gole w finale

Jednym z największych momentów w karierze Deyny były igrzyska olimpijskie w Monachium w 1972 roku. Polska zdobyła złoty medal, a Deyna został królem strzelców turnieju z 9 bramkami. Szczególnie symboliczny był finał z Węgrami. Polska wygrała 2:1, a obie bramki dla biało-czerwonych zdobył właśnie Deyna – w 47. i 68. minucie.

Cztery lata później, w Montrealu w 1976 roku, Deyna zdobył z reprezentacją srebrny medal olimpijski. Polska nie powtórzyła złota z Monachium, ale utrzymała miejsce w światowej czołówce. Deyna był już wtedy dojrzałym liderem, piłkarzem z ogromnym doświadczeniem i rozpoznawalnością poza Polską.

Mundial 1974 – brąz i podium Złotej Piłki Kazimierza Deyny

Mistrzostwa świata w RFN w 1974 roku były szczytem złotej ery polskiej reprezentacji. Polska zajęła 3. miejsce, pokonując w meczu o brąz Brazylię 1:0. Deyna był jednym z najważniejszych piłkarzy turnieju. PKOl opisuje go jako najlepszego pomocnika tych mistrzostw i trzeciego piłkarza mundialu za Johanem Cruyffem i Franzem Beckenbauerem.

W tym samym 1974 roku Deyna zajął 3. miejsce w plebiscycie Złotej Piłki „France Football”, ustępując tylko Cruyffowi i Beckenbauerowi. Był pierwszym Polakiem, który znalazł się na podium tego plebiscytu. W praktyce oznaczało to, że świat widział w nim jednego z najlepszych piłkarzy Europy.

Mundial 1978 i trudny moment z Argentyną

Deyna był także kapitanem reprezentacji Polski na mundialu 1978 w Argentynie. Ten turniej nie był dla biało-czerwonych tak udany jak mistrzostwa w RFN. Najbardziej bolesnym momentem dla Deyny był mecz z Argentyną 14 czerwca 1978 roku w Rosario. Polska przegrywała 0:1, a Deyna miał szansę wyrównać z rzutu karnego. Nie wykorzystał jedenastki, a gospodarze ostatecznie wygrali 2:0.

Ten niewykorzystany rzut karny stał się jednym z najbardziej znanych trudnych momentów w jego karierze. Nie przekreślał wielkości Deyny, ale pokazywał, że nawet najwięksi piłkarze mają swoje bolesne chwile. W polskiej pamięci sportowej Deyna pozostał przede wszystkim artystą środka pola.

Oferty z Europy i wyjazd Kazimierza Deyny do Manchesteru City

Deyna miał oferty z największych klubów Europy. PKOl wymienia Real Madryt, Inter Mediolan i AC Milan jako drużyny zainteresowane jego grą, ale w realiach PRL transfery zagraniczne najlepszych zawodników były blokowane przez władze sportowe i wojskowe. Deyna był oficerem Ludowego Wojska Polskiego, piłkarzem Legii i kapitanem kadry, więc jego wyjazd nie zależał wyłącznie od sportowej wartości oferty.

Zgodę na zagraniczny transfer otrzymał dopiero w wieku 31 lat, 7 listopada 1978 roku. Trafił do Manchesteru City, ale nie był to dla niego idealny wybór. Angielski futbol końca lat 70. był bardziej fizyczny, bezpośredni i oparty na prostym rytmie „kopnij i biegnij”, co nie pasowało do jego finezyjnego stylu. Oficjalny serwis Manchesteru City wspomina go jednak jako polskiego pioniera i jednego z najbardziej utalentowanych ofensywnych pomocników powojennej Europy.

San Diego Sockers i życie Kazimierza Deyny w USA

Po okresie w Manchesterze Deyna wyjechał do Stanów Zjednoczonych. W latach 1981-1988 grał w San Diego Sockers, gdzie zyskał wielu kibiców, zwłaszcza w rozgrywkach halowych. Dla amerykańskiej publiczności był piłkarzem z innego świata – technicznym, doświadczonym, spokojnym przy piłce i znacznie bardziej eleganckim niż wielu zawodników przyzwyczajonych do bardziej siłowego stylu.

W Stanach Zjednoczonych Deyna wystąpił też w filmie „Victory”, znanym w Polsce jako „Ucieczka do zwycięstwa”. Zagrał tam obok takich postaci jak Pelé, Bobby Moore i Sylvester Stallone. To był nietypowy, popkulturowy epizod w życiu polskiego piłkarza, ale dobrze pokazuje, jak rozpoznawalną postacią był w świecie futbolu.

Styl gry – dlaczego Deyna był wyjątkowy

Kazimierz Deyna był pomocnikiem, którego najłatwiej opisać słowami: wizja, spokój, technika i strzał. Nie grał nerwowo. Nie potrzebował wykonywać wielu zbędnych ruchów, żeby pokazać klasę. Potrafił przyjąć piłkę tak, aby od razu otworzyć sobie kierunek podania, a jego zagrania często wyglądały prosto dopiero po fakcie. To znak największych rozgrywających – widzą opcję wcześniej niż inni.

Był też piłkarzem bardzo bramkostrzelnym jak na pomocnika. W reprezentacji zdobył 41 bramek, w Legii strzelał regularnie, a na igrzyskach olimpijskich w 1972 roku został królem strzelców turnieju. Do historii przeszły jego uderzenia z dystansu, rzuty wolne, rzuty karne i bramki zdobywane z nietypowych pozycji, nawet bezpośrednio z rzutów rożnych.

Kontrowersje i trudniejsze momenty Kazimierza Deyny

W biografii Deyny są także trudniejsze wątki. Jednym z najbardziej symbolicznych była sytuacja z 1977 roku na Stadionie Śląskim w Chorzowie, gdy Deyna został wygwizdany przez część własnej publiczności po meczu z Portugalią w eliminacjach mistrzostw świata 1978. PKOl opisuje to jako przypadek szczególny: kapitan reprezentacji, który strzela ważną bramkę dla Polski, a mimo to schodzi z boiska przy gwizdach własnych kibiców. Źródeł tej niechęci szukano między innymi w klubowych animozjach wobec piłkarza Legii Warszawa.

Drugim trudnym elementem była końcówka życia w USA. PKOl pisze o problemach finansowych, utracie oszczędności powierzonych nieuczciwemu wspólnikowi i załamaniu po tych wydarzeniach. Deyna zginął 1 września 1989 roku w wypadku samochodowym na autostradzie pod San Diego. Jego Dodge Colt uderzył w tył zaparkowanej na poboczu ciężarówki, a według relacji przywoływanej przez PKOl policja nie stwierdziła śladów hamowania. „Los Angeles Times” informował, że zginął po tym, jak jego samochód zjechał na pobocze Interstate 15 i uderzył w zaparkowaną ciężarówkę.

Życie prywatne Kazimierza Deyny

Kazimierz Deyna był żonaty z Mariolą Deyną, z domu Polasik. Według biograficznych zestawień para wzięła ślub w 1970 roku, a w 1973 roku urodził się ich syn Norbert Kazimierz Sebastian. W oficjalnych materiałach Legii Warszawa Mariola Deyna pojawia się jako żona legendarnego piłkarza, między innymi przy okazji wspomnień i materiałów archiwalnych związanych z jego życiem.

Po śmierci Deyna został pochowany w San Diego, ale w 2012 roku jego prochy sprowadzono do Polski i złożono na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. UEFA opisywała to jako symboliczny powrót legendy Legii i reprezentacji do kraju. W tym samym czasie przy stadionie Legii odsłonięto pomnik piłkarza.

Pamięć i dziedzictwo Kazimierza Deyny

Kazimierz Deyna jest uznawany za jednego z najlepszych polskich piłkarzy XX wieku. PKOl przypomina, że był wybierany piłkarzem roku w Polsce, najlepszym piłkarzem 70-lecia i 75-lecia PZPN oraz najlepszym polskim piłkarzem XX wieku według tygodnika „Piłka Nożna”. To nie jest tylko klubowa legenda Legii ani tylko ikona jednego turnieju. To zawodnik, który w najlepszym momencie kariery należał do ścisłej europejskiej elity.

W Starogardzie Gdańskim działa Centrum Sportowo-Edukacyjne im. Kazimierza Deyny, a jego rodzinne miasto pielęgnuje pamięć o piłkarzu jako o jednym z najważniejszych ludzi w swojej historii. Centrum Deyny opisuje go jako kapitana reprezentacji, mistrza olimpijskiego, medalistę mistrzostw świata, gwiazdę Legii, Manchesteru City i ligi amerykańskiej oraz jednego z najlepszych pomocników świata lat 70.