Józef Oleksy

Józef Oleksy (ur. 22 czerwca 1946 roku w Nowym Sączu, zm. 9 stycznia 2015 roku w Warszawie) był polskim politykiem, ekonomistą, premierem RP w latach 1995-1996 i dwukrotnym marszałkiem Sejmu. Współtworzył SdRP i kierował SLD. Jego karierę naznaczyły sprawa Olina oraz postępowanie lustracyjne, zakończone w 2007 roku orzeczeniem Sądu Najwyższego.

Imię i nazwisko Józef Oleksy
Data urodzenia 22 czerwca 1946
Miejsce urodzenia Nowy Sącz, Polska
Data śmierci 9 stycznia 2015
Wiek w chwili śmierci 68 lat
Zawód polityk, ekonomista, doktor nauk ekonomicznych
Wykształcenie Szkoła Główna Planowania i Statystyki
Znany z premier RP, dwukrotny marszałek Sejmu, lider SdRP i SLD
Żona Maria Oleksy
Dzieci Michał i Julia
Znak zodiaku Rak

Najczęściej zadawane pytania o Józefa Oleksego

Józef Oleksy wiek

Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku w wieku 68 lat. Urodził się 22 czerwca 1946 roku.

Ile lat miałby Józef Oleksy?

Gdyby żył, Józef Oleksy miałby dziś 80 lat.

Kiedy urodził się Józef Oleksy?

Józef Oleksy urodził się 22 czerwca 1946 roku w Nowym Sączu, w rodzinie związanej z lokalnym środowiskiem rzemieślniczym. Uczył się w Niższym Seminarium Duchownym w Tarnowie, a maturę zdał w tamtejszym liceum w 1964 roku. Następnie studiował w Szkole Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie.

Kiedy zmarł Józef Oleksy?

Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku w Warszawie, po chorobie nowotworowej. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Wspominano go jako premiera z lat 1995-1996, dwukrotnego marszałka Sejmu i wieloletniego lidera polskiej lewicy.

Ile lat miał Józef Oleksy w chwili śmierci?

Józef Oleksy miał 68 lat w chwili śmierci. Urodził się 22 czerwca 1946 roku w Nowym Sączu, a zmarł 9 stycznia 2015 roku w Warszawie. Przez ostatnie lata życia zmagał się z chorobą nowotworową.

Skąd pochodził Józef Oleksy?

Józef Oleksy pochodził z Nowego Sącza, gdzie jego ojciec pracował jako stolarz. Uczył się później w Tarnowie, najpierw w Niższym Seminarium Duchownym, a potem w liceum ogólnokształcącym. Na studia ekonomiczne wyjechał do Warszawy, którą związał z dalszą karierą.

Kim był Józef Oleksy?

Józef Oleksy był ekonomistą i politykiem lewicy. Pełnił funkcję premiera w latach 1995-1996, dwukrotnie był marszałkiem Sejmu (1993-1995 i 2004-2005), a także przewodniczył SdRP i SLD. W 2004 roku był wicepremierem i ministrem spraw wewnętrznych i administracji.

Kiedy Józef Oleksy był premierem Polski?

Józef Oleksy kierował rządem od 7 marca 1995 do 7 lutego 1996 roku. Objął urząd po Waldemarze Pawlaku, gdy konflikt w koalicji SLD-PSL doprowadził do zmiany premiera. Wcześniej od 1993 roku był marszałkiem Sejmu II kadencji.

Dlaczego Józef Oleksy zrezygnował z funkcji premiera?

Józef Oleksy zrezygnował w styczniu 1996 roku w związku z zarzutami dotyczącymi kontaktów z rosyjskim wywiadem w sprawie nazywanej aferą Olina. Zaprzeczał szpiegostwu, a śledztwo prowadzone przez prokuraturę wojskową zostało później umorzone.

Czego dotyczyła afera Olina, w której oskarżono Józefa Oleksego?

Józef Oleksy w grudniu 1995 roku został publicznie oskarżony przez ministra spraw wewnętrznych Andrzeja Milczanowskiego o kontakty z rosyjskim wywiadem. Oleksy zaprzeczał zarzutom i przyznawał się jedynie do kontaktów towarzyskich z Władimirem Ałganowem. Postępowanie nie zakończyło się skazaniem.

Jak zakończyła się sprawa lustracyjna Józefa Oleksego?

Józef Oleksy w 2004 roku usłyszał orzeczenie sądu lustracyjnego, że w oświadczeniu nie ujawnił współpracy z wywiadem wojskowym z lat 1970-1978, a sąd drugiej instancji podtrzymał je w 2005 roku. 31 stycznia 2007 roku Sąd Najwyższy uchylił wcześniejsze orzeczenia i umorzył postępowanie, uznając, że Oleksy pozostawał w usprawiedliwionym błędzie.

Kiedy Józef Oleksy był marszałkiem Sejmu?

Józef Oleksy sprawował urząd marszałka Sejmu dwukrotnie: w latach 1993-1995, w Sejmie II kadencji, oraz od kwietnia 2004 do stycznia 2005 roku, gdy zastąpił Marka Borowskiego. Pierwszą kadencję zakończył, obejmując stanowisko premiera.

Czy Józef Oleksy miał żonę i dzieci?

Józef Oleksy był mężem Marii Oleksy z domu Szaryj, z którą zawarł małżeństwo w 1983 roku. Mieli dwoje dzieci: syna Michała i córkę Julię. Publicznie był rozpoznawany przede wszystkim dzięki działalności parlamentarnej i partyjnej.

Jakie partie reprezentował Józef Oleksy?

Józef Oleksy w 1969 roku wstąpił do PZPR, a w 1987 roku został pierwszym sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego w Białej Podlaskiej. Po 1989 roku współtworzył Socjaldemokrację RP i kierował nią od 1996 roku, a w latach 2004-2005 przewodniczył Sojuszowi Lewicy Demokratycznej.

Gdzie pochowano Józefa Oleksego?

Józef Oleksy został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Zmarł 9 stycznia 2015 roku po chorobie nowotworowej, a w uroczystościach pogrzebowych uczestniczyli przedstawiciele różnych środowisk politycznych, wspominający go jako byłego premiera i marszałka Sejmu.

Czego dotyczyły taśmy Józefa Oleksego?

Józef Oleksy w 2007 roku znalazł się w centrum sporu po publikacji nagrań jego prywatnej rozmowy z biznesmenem Aleksandrem Gudzowatym. Krytycznie wypowiadał się w niej o dawnych współpracownikach, w tym o Aleksandrze Kwaśniewskim. Ujawnienie nagrań doprowadziło do jego odejścia z SLD, do którego po kilku latach wrócił.

Kim był Józef Oleksy – najważniejsze fakty

Józef Oleksy przez kilkadziesiąt lat zajmował się polityką i działalnością publiczną. W czasach PRL pracował w aparacie PZPR, a po 1989 roku uczestniczył w tworzeniu socjaldemokratycznego nurtu nowej sceny partyjnej. Pełnił funkcje przewodniczącego SdRP i SLD, ministra, premiera oraz marszałka Sejmu. Był jedną z osób, które łączyły doświadczenie dawnego systemu z rolą parlamentarną w demokratycznej Polsce. Jego kadencja premiera trwała niespełna rok, ale spór wokół okoliczności dymisji pozostał jednym z najbardziej dyskutowanych wydarzeń lat dziewięćdziesiątych. Zmarł w styczniu 2015 roku.

W polityce działał równolegle z Aleksandrem Kwaśniewskim, Leszkiem Millerem i innymi liderami lewicy. Potrafił wracać do znaczących funkcji po kolejnych kryzysach, w tym po rezygnacji ze stanowiska szefa rządu. W 2004 roku po raz drugi został marszałkiem Sejmu, a także przewodniczył Sojuszowi Lewicy Demokratycznej. Był znany z charakterystycznego sposobu wypowiadania się, udziału w publicznych debatach i zainteresowania gospodarką. Utrzymywał obecność w życiu politycznym także po opuszczeniu pierwszego planu.

Dzieciństwo Józefa Oleksego w Nowym Sączu i edukacja w Tarnowie

Józef Oleksy urodził się w Nowym Sączu (artykuł w Wikipedii), w rodzinie związanej z lokalnym środowiskiem rzemieślniczym. Jego ojciec pracował jako stolarz, a matka zajmowała się domem i haftem. W młodości był ministrantem i uczył się w Niższym Seminarium Duchownym w Tarnowie. Po jego rozwiązaniu kontynuował naukę w tamtejszym liceum ogólnokształcącym, gdzie uzyskał maturę w 1964 roku. Później Oleksy przeszedł od katolickiej edukacji do uczestnictwa w strukturach komunistycznej partii.

Po maturze rozpoczął studia na Wydziale Handlu Zagranicznego Szkoły Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie. Ukończył je w 1969 roku, a następnie podjął pracę naukową na uczelni i uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych. Podczas studiów angażował się w organizacje młodzieżowe i studenckie. Interesował się zagadnieniami gospodarczymi, polityką zagraniczną i organizacją życia publicznego. Wykształcenie ekonomiczne pozostało ważnym elementem jego zawodowego wizerunku, choć to działalność partyjna i państwowa przyniosła mu ogólnopolską rozpoznawalność.

Józef Oleksy w PZPR – działalność studencka i początki kariery politycznej

W 1969 roku Józef Oleksy wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach siedemdziesiątych pracował w organizacjach studenckich, a następnie w aparacie Komitetu Centralnego PZPR. Zajmował się sprawami organizacyjnymi i ideowo-wychowawczymi, zyskując doświadczenie w administracji politycznej. Na początku lat osiemdziesiątych kierował biurem Centralnej Komisji Rewizyjnej. W 1987 roku został pierwszym sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Białej Podlaskiej. Pełnił tę funkcję w końcowym okresie PRL, gdy narastały zmiany społeczne i polityczne prowadzące do negocjacji pomiędzy władzami a opozycją.

Józef Oleksy przy Okrągłym Stole i transformacja po 1989 roku

W 1989 roku Oleksy był ministrem bez teki w rządzie Mieczysława Rakowskiego i uczestniczył w procesie politycznych przemian. Brał udział w rozmowach dotyczących pluralizmu związkowego podczas obrad Okrągłego Stołu. W wyborach czerwcowych zdobył mandat w Sejmie kontraktowym z ramienia PZPR. Po rozwiązaniu dawnej partii należał do współtwórców Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej. Nowe ugrupowanie, z którego wywodziło się wielu polityków lewicy, próbowało odnaleźć miejsce na demokratycznej scenie parlamentarnej. Oleksy szybko zaczął pełnić w nim znaczące funkcje, a następnie uczestniczył w budowaniu koalicji Sojuszu Lewicy Demokratycznej.

Józef Oleksy jako marszałek Sejmu w latach 1993-1995

Po wyborach parlamentarnych we wrześniu 1993 roku powstała koalicja Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Polskiego Stronnictwa Ludowego. Józef Oleksy objął stanowisko marszałka Sejmu II kadencji, kierując pracami izby w czasie reorganizacji polskiego życia partyjnego. Jako marszałek odpowiadał za prowadzenie posiedzeń, reprezentowanie Sejmu i organizowanie pracy parlamentarnej. Koalicja SLD-PSL musiała mierzyć się z napięciami dotyczącymi programu gospodarczego i podziału stanowisk. W 1995 roku konflikt wewnątrz większości parlamentarnej doprowadził do zmiany na stanowisku premiera. Oleksy został wskazany jako następca Waldemara Pawlaka, co zakończyło jego pierwszą kadencję marszałkowską.

Premier Józef Oleksy w latach 1995-1996

7 marca 1995 roku Józef Oleksy objął urząd prezesa Rady Ministrów. Zastąpił Waldemara Pawlaka w wyniku przesilenia w koalicji SLD-PSL. Jego rząd działał w okresie intensywnej transformacji gospodarczej, dostosowywania polskiego prawa do standardów europejskich i kampanii prezydenckiej, w której Lech Wałęsa zmierzył się z Aleksandrem Kwaśniewskim. W tym czasie władze zajmowały się między innymi reformami administracji i gospodarki oraz polityką zagraniczną. Oleksy pełnił urząd do lutego 1996 roku, ale dymisję złożył już w styczniu po ujawnieniu zarzutów o rzekome kontakty z obcym wywiadem.

Afera Olina i rezygnacja z funkcji szefa rządu

W grudniu 1995 roku ówczesny minister spraw wewnętrznych Andrzej Milczanowski poinformował o podejrzeniach dotyczących kontaktów premiera z rosyjskim wywiadem. Sprawa zyskała nazwę afery Olina od pseudonimu, którym według przedstawianych zarzutów miał posługiwać się domniemany współpracownik służb. Publiczne oskarżenia pojawiły się w Sejmie 21 grudnia 1995 roku, wkrótce po wyborze Aleksandra Kwaśniewskiego na prezydenta. Oleksy stanowczo zaprzeczał szpiegostwu i przyznawał się do kontaktów towarzyskich z Władimirem Ałganowem. W styczniu 1996 roku zdecydował się ustąpić z funkcji premiera, a śledztwo prowadzone przez prokuraturę wojskową zostało później umorzone.

Sprawa Olina stała się jednym z największych kryzysów politycznych lat dziewięćdziesiątych. Dotyczyła zarzutów o szpiegostwo, które nie zakończyły się wyrokiem skazującym. Równocześnie wywołała spór o sposób działania służb specjalnych, rolę ministra spraw wewnętrznych oraz odpowiedzialność za przedstawione publicznie oskarżenia. Oleksy określał tę sytuację jako niesprawiedliwą i przez kolejne lata wracał do niej w wypowiedziach medialnych. Mimo utraty urzędu premiera zachował istotną pozycję w środowisku lewicy. Jego dalsza kariera obejmowała kolejne funkcje partyjne i parlamentarne.

Przewodniczący SdRP i powrót do władz państwowych

W styczniu 1996 roku Oleksy objął kierownictwo Socjaldemokracji RP, po tym jak Aleksander Kwaśniewski został prezydentem Polski. W kolejnych latach odgrywał istotną rolę w strukturach lewicy, która w 2001 roku odniosła zwycięstwo parlamentarne. W styczniu 2004 roku Oleksy został wicepremierem oraz ministrem spraw wewnętrznych i administracji w rządzie Leszka Millera. Sprawował te funkcje do kwietnia, kiedy powrócił na stanowisko marszałka Sejmu. Po raz drugi kierował izbą w okresie sporów wewnętrznych w SLD i napięć wokół rozliczenia przeszłości polityków związanych z PRL.

Druga kadencja marszałka Sejmu i sprawa lustracyjna

W kwietniu 2004 roku Józef Oleksy ponownie został marszałkiem Sejmu, zastępując Marka Borowskiego. Pod koniec roku sąd lustracyjny uznał, że w oświadczeniu nie ujawnił wcześniejszej współpracy z Agenturalnym Wywiadem Operacyjnym z lat 1970-1978. W styczniu 2005 roku przestał być marszałkiem. W 2005 roku sąd drugiej instancji podtrzymał wcześniejsze orzeczenie. Oleksy złożył kasację, kwestionując ocenę swojej świadomości obowiązku ujawnienia kontaktów z wywiadem wojskowym. Sprawa była przedmiotem szerokiej debaty politycznej i medialnej, ponieważ dotyczyła jednego z najwyższych urzędników państwowych.

31 stycznia 2007 roku Sąd Najwyższy uchylił wcześniejsze orzeczenia i umorzył postępowanie lustracyjne. Ustalono, że polityk został wprowadzony w błąd przez osoby kompetentne w sprawach wojskowych służb informacyjnych i mógł w usprawiedliwiony sposób sądzić, że nie musi ujawniać określonej współpracy. W konsekwencji nie uznano go za kłamcę lustracyjnego. Było to rozstrzygnięcie innego postępowania niż sprawa Olina z lat 1995-1996. Spór prawny trwał kilka lat i miał duży wpływ na polityczną pozycję Oleksego.

Przewodniczący SLD i nagrania rozmowy z Gudzowatym

W grudniu 2004 roku Oleksy został przewodniczącym Sojuszu Lewicy Demokratycznej. Funkcję pełnił do maja 2005 roku, gdy partia przechodziła trudny okres związany ze spadkiem poparcia i sporami personalnymi. W 2007 roku opublikowano fragmenty prywatnej rozmowy Oleksego z biznesmenem Aleksandrem Gudzowatym. Na nagraniach krytycznie wypowiadał się o części dawnych współpracowników, w tym o Aleksandrze Kwaśniewskim. Ujawnienie materiałów wywołało polityczną burzę i doprowadziło do odejścia Oleksego z SLD. Po kilku latach wrócił do ugrupowania i pozostawał aktywny w jego środowisku programowym.

Żona, dzieci i życie prywatne Józefa Oleksego

Żoną Józefa Oleksego była Maria Szaryj, z którą zawarł małżeństwo w 1983 roku. Mieli dwoje dzieci: syna Michała i córkę Julię. Publicznie Oleksy był rozpoznawany przede wszystkim dzięki działalności parlamentarnej i partyjnej. Poza polityką interesował się życiem kulturalnym i komunikacją społeczną. Był ceniony za zdolność prowadzenia rozmowy i charakterystyczny głos. W 2003 roku otrzymał wyróżnienie związane z plebiscytem Mistrz Mowy Polskiej, doceniające jego styl publicznych wystąpień.

Choroba, śmierć i pożegnanie byłego premiera

Przed śmiercią w 2015 roku Józef Oleksy zmagał się z chorobą nowotworową. Zmarł 9 stycznia 2015 roku w Warszawie, mając 68 lat. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, a uroczystości pogrzebowe zgromadziły przedstawicieli różnych środowisk politycznych. Wspominano go jako jedną z najbardziej charakterystycznych postaci okresu transformacji, wieloletniego parlamentarzystę i lidera polskiej lewicy. W jego biografii splatały się doświadczenia PRL i późniejszej demokracji parlamentarnej, zarówno sprawowanie najwyższych urzędów państwowych, jak i wieloletnie spory prawne oraz polityczne.

Oś czasu – Józef Oleksy rok po roku

1946 Urodził się 22 czerwca w Nowym Sączu.
1964 Zdał maturę w Tarnowie.
1969 Ukończył studia i wstąpił do PZPR.
1987 Został pierwszym sekretarzem KW PZPR w Białej Podlaskiej.
1989 Wszedł do rządu Rakowskiego i został posłem Sejmu kontraktowego.
1990 Współtworzył SdRP.
1993 Został marszałkiem Sejmu.
1995 7 marca objął urząd premiera; w grudniu wybuchła sprawa Olina.
1996 Ustąpił z funkcji premiera, a śledztwo w sprawie Olina umorzono.
2004 Był wicepremierem, szefem MSWiA i ponownie marszałkiem Sejmu.
2005 Opuścił stanowisko marszałka i przewodniczącego SLD.
2007 Sąd Najwyższy umorzył postępowanie lustracyjne; ujawniono taśmy Oleksego.
2015 Zmarł 9 stycznia w Warszawie.

Józef Oleksy dziś

Józef Oleksy zmarł 9 stycznia 2015 roku. Pozostał w historii Polski jako premier i dwukrotny marszałek Sejmu, który odegrał ważną rolę w kształtowaniu sceny politycznej po 1989 roku. Jego nazwisko jest związane z kolejnymi etapami rozwoju SdRP i SLD, a także ze sporami wokół sprawy Olina oraz lustracji. Oba postępowania zakończyły się umorzeniami, przy czym Sąd Najwyższy w 2007 roku uchylił wcześniejsze orzeczenia lustracyjne.

Przewijanie do góry